Manastir Ćelije

Istorija manastira Ćelije kod Valjeva

Smešten u ataru živopisnog valjevskog sela Lelić, u kome se nalazi istoimeni manastir, manastir Ćelije kod Valjeva se smatra ” Duhovnom prestonicom srpskog naroda “, kako je lepo navedeno na zvaničnoj internet prezentaciji ovog manastira.

Istorija manastira nas vodi u 13. vek, mada se ni danas ne može sa sigurnošću tvrditi ko je osnovao manastir Ćelije kod Valjeva i kada. Postoje dva narodna predanja… Prema prvom, ktitor manastira je bio srpski kralj Dragutin, a sam manastir Ćelije je podignut u periodu od 1276. do 1282. godine. No, po drugom predanju, manastir Ćelije kod Valjeva je podignut u doba vladavine srpskog despota Stefana Lazarevića, krajem 14. i početkom 15. veka, ali se ne zna tačno ko je bio njegov ktitor.

Ovaj, nekada muški manastir je ostao prvobitno upamćen po hrabrim monasima koji su učestvovali u buni protiv turskog zuluma. Te je baš zbog toga, krajem 18. veka jedan od najrđavijih paša po imenu Bušatlija, zapalio manastir Ćelije kod Valjeva, mada tom priliko nije poštedeo ni ostale manastire ovog kraja Srbije.
Već dve godine nakon toga je manastir obnovljen. Ali, tokom Prvog srpskog ustanka je u ovom manastiru bila smeštena privremena bolnica za ustanike, pa je turska vojska već 1810. godine ponovo zapalila manastir Ćelije.

Manastir celije

Srećom, već sledeće godine je manastir obnovljen, a dozidano mu je i kube i priprata.

Tokom svoje vladavine, srpski knjaz Miloš Obrenović je dao da se osnuje Osnovna škola pri manastiru Ćelije, koja je bila među prvima kojima je tadašnja Srbija mogla da se pohvali.

Godine 1837. manastir Ćelije kod Valjeva biva pretvoren u parohijsku crkvu i tako ostaje sve do 1928. godine. Te godine Sveti Arhijerejski Sinod Srpske ravoslavne crkve donosi odluku da se manastir Ćelije kod Valjeva pretvori u ženski manastir.
Na severnoj strani glavne manastirske crkve je postavljen zvonik 1926. godine.

Kao Spomenik kulture od velikog značaja, manastir Ćelije kod Valjeva se nalazi pod zaštitom Zavoda za zaštitu spomenika kulture sa sedištem u Valjevu.

Srpski pravoslavni manastir Ćelije kod Valjeva je od 1946. godine ženski manastir, a za njega je zadužena igumanija Glikerija Janjić. Od kada obitava kao ženski manastir, manastirski kompleks je obogaćen novim konacima, kapelom koja je posvećena Svetom Jovanu Zlatoustom, te trpezarijom. Ono što se ističe kao vrlo važno kada je istorija manastira u pitanju, jeste činjenica da je osnovana i Duhovna biblioteka ” Otac Justin “ u obližnjem Valjevu, a pod direktnim uticajem manastira Ćelije.

Istorija manastira Ćelije kod Valjeva beleži i vrlo aktivnu ulogu koju su monahinje uzele tokom ratnih sukoba 90 – ih godina, kada su pomogle mnogima kojima je pomoć bila potrebna.

Uz ikonopisačku delatnost kojom se bave monahinje, manastir Ćelije kod Valjeva je poznat i po izdavačkoj delatnosti, koja datira od 1970. godine.

Arhitektura manastira Ćelije

Glavna crkva manastira Ćelije kod Valjeva je posvećena Svetim Arhanđelima. Kube ove crkve je simbolično načinjeno kao devetostrano, a u čast anđelskih činova, kojih ima ukupno devet.

celije valjevo

Ikone i freske

Prvobitni ikonostas manastira Ćelije kod Valjeva s kraja 18. veka je uništen. Naime, istorija manastira beleži da je tadašnji srpski umetnik, ali i vojvoda Prvog srpskog ustanka Petar Nikolajević Moler načinio ikonostas za manastir Ćelije kod Valjeva u periodu od 1798. do 1800. godine, ali da je on uništen već 1810. godine.

Ubrzo nakon ovog nemilog događaja, 1816. godine je ikonopis načinio Jeremije Mihailović, rodom iz Bajevca, ali je danas samo deo tog ikonostasa sačuvan.

Najstarija manastirska ikona je Sabor Svetih Arhangela, koja potiče iz 1790. godine, a koja je delo Petra Nikolajevića Molera.

Takođe, sačuvana je i prestona ikona Hrista Spasitelja, kao i prestona ikona Presvete Bogorodice, koje je načinio Jeremija Mihailović.

celije ikone

Zanimljivosti o manastiru Ćelije

U porti manastira Ćelije se nalazi grob vojvode Ilije Birčanina, koji je zajedno sa viđenijim ljudima toga doba stradao u surovo događajju koji istorija pamti kao ” Seča knezova “.

Kada su u pitanju zanimljivosti vezane za manastir Ćelije kod Valjeva, verovatno prvo što ćete čuti jeste ime doktora Justina Popovića. U periodu od 1948. do 1979. godine Ava Justin Ćelijski je bio duhovnik manastira.

Posebno je zanimljivo što je ovaj bogougodni čovek, inače arhimandrit, nekadašnji profesor beogradskog Teološkog fakkulteta, duhovnik, isposnik, molitvenik i kako je navedeno na zvaničnoj stranici manastira : …” svetionik Duha koji kao sunce svetli u tami, svetitelj koji Istinom Hristovom prosvetljuje sve bogotražiteljne duše…” rođen na praznik Blagovesti 1894. godine u Vranju, ali se i upokojio na praznik Blagovesti 1979. godine u manastiru Ćelije. Baš iz tog razloga, svetovno ime Ave Justina je bilo Blagoje, a grob mu se i danas nalazi u manastiru Ćelije, na južnoj strani oltara glavne manastirske crkve. Po zahtevu ovog bogougodnog čoveka njegov grob je obeležen samo ovećim kamenom u obliku krsta i cvećem, koje možete videti kada posetite manastir Ćelije kod Valjeva.

Sveti Ava Justin Ćelijski je ostavio testament koji treba da ispune njegovi naslednici. U testamentu je navedeno da njegovi naslednici treba da objave njegova dela, ali sa tim da sav prihod od njih ide u fond ” Svetog Jovana Zlatoustog “, a dalje da se od tog novca podigne trioltarni hram u čast Svetog Save, kome će biti posvećen centralni oltar. Južni oltar tog hrama bi trebalo da bude posvećen Svetom Justinu Filozofu i severni oltar bi trebalo da bude posvećen Svetoj Mariji Egipćanki. Kako je naveo u testamentu Sveti Ava Justin Ćelijski ovaj trioltarni hram bi trebalo da bude podignut u okviru kompleksa manastira Ćelije kod Valjeva, ukoliko bude moguće.

Sveti Ava Justin Ćelijski

Sveti Ava Justin Ćelijski

Posebne zanimljivosti su vezane za boravak vladike Nikolaja Velimirovića u ovom manastiru, a istorija beleži i podatak da je vladila Nikolaj učio slova upravo u školi pri manastiru Ćelije kod Valjeva.

Pored svih ovih zanimljivosti, često se uz manastir Ćelije kod Valjeva pominje i Mati Glikerija Janjić, koja je igumanija ovog manastira od 1962. godine.

Svakako je nemoguće pomenuti zanimljivosti vezane za manastir Ćelije kod Valjeva, a ne osvrnuti se na običaj koji je zaživeo od 1996. godine pa traje i današnjih dana. Naime, po ugledu na krštenje Gospoda našeg Isusa Hrista u reci Jordan, manastir Ćelije kod Valjeva organizuje ” saborno krštenje, uz prisustvo većeg broja duhovnika i sveštenika, gde se krštava na stotine duša od 7 meseci do 77 godina “, kako je navedeno na zvaničnoj internet prezentaciji manastira Ćelije.

Kontakt

Adresa na kojoj se nalazi manastir Ćelije kod Valjeva glasi : Poštanski fah 68, 14 000 Valjevo, Srbija.

Ukoliko želite da stupite u kontakt sa sestrinstvom manastira Ćelije kod Valjeva to možete učiniti na broj telefona 014 35 19 715 ili putem elektronske adrese manastir@selije.org.rs.

Gde se nalazi manastir Ćelije

Lokacija manastira Ćelije kod Valjeva se smatra gotovo bajkovitom, kao i lokacija većine drugih manastira Srpske pravoslavne crkve, kojima Srbija može da se pohvali.

Smešten na levoj obali živopisne rečice Gradac, manastir Ćelije se nalazi na nešto više od 5 kilometara od Valjeva, dok je udaljenost od Beograda oko 100 kilometara. Srpski srednjevekovni manastir Ćelije kod Valjeva je od Užica udaljen oko 80 kilometara, a isto toliko otprilike i od Loznice, dok je od Novog Sada manastir udaljen nešto više od 130 kilometara.

Kako doći do manastira Ćelije kod Valjeva

Do manastira Ćelije se stiže vrlo jednostavno iz centra grada Valjeva kod koga se ovaj manastir nalazi. U centru Valjeva se nalazi spomenik Stevanu Filipoviću i on vam može služiti kao polazna tačka ka manastiru Ćelije. Nakon što obiđete ovaj spomenik, ugledaćete putokaz prema manastiru i vrlo brzo i lako stići do njega.

No, kako Valjevci važe za izrazito gostoprimljive ljude, uvek možete upitati nekoga od meštana kako doći do manastira Ćelije i oni će vas uputiti na najbrži put.

Lokacija manastira i Google mapa

Mapa za odlazak u manastir Ćelije kod Valjeva vam verovatno neće biti neophodna, uzevši u obzir da se u samom gradu nalazi putokaz prema selu Lelić, u čijem ataru se nalazi i ovaj manastir.

Pa ipak, ukoliko ste sigurniji kada je mapa uz vas, možete je poneti.


One Response

  1. Olga Wälder 2 godine ago