Manastir Tvrdoš

Najstariji manastir na području Republike Srpske, odnosno čitave Bosne i Hercegovine je nadaleko čuven po mnogim zanimljivostima, a najpre po ostacima građevine na kojoj je glavna manastirska crkva posvećena Uspenju Presvete Bogorodice sazdana, a koji se mogu videti kroz stakleni deo poda u njoj. Pored toga, manastir Tvrdoš je upamćen po tome što se u njemu podvizivao Sveti Vasilije Tvrdoški i Ostroški Čudotvorac.

U savremeno doba, vinarija manastira Tvrdoš, kao i vino i med koje proizvode tvrdoški monasi su posebno nadaleko čuveni.

Istorija manastira Tvrdoš, Trebinje

Istorija manastira Tvrdoš je možda i najzanimljivija istorija jednog pravoslavnog manastira. Postoji zapisano predanje koje potiče iz 17. veka u kome se tvrdi da su manastir Tvrdoš podigli Sveti car Konstantin i njegova majka, carica Jelena još u 4. veku. Međutim, istorija manastira tu tvrdnju uzima sa rezervom, uzevši u obzir da je predanje izuzetno kasno zapisano. Postoji još jedno predanje o nastanku manastira, a prema kome se tvrdi da je ktitor ove Svetinje bio Herceg Stjepan Vukčić Kosača. Međutim, kao zvaničan podatak se uzima da je ktitor ovog manastira bio srpski car Milutin i da je sazidan krajem 13. , odnosno početkom 14. veka.

Manastir Tvrdos

Nekada je manastir Tvrdoš jednostavno nazivan Trebinjski manastir. Danas je to muški manastir u kome služe monasi, a iguman manastira je Otac Savo.

Istorija manastira navodi da je prvobitna crkva prvi put stradala u 6. veku kada su plemena Avara napadala oblast Dalmacije. Prvi put je manastir Tvrdoš zvanično obnovljen 1509. godine, a za obnovu je bio zaslužan tadašnji mitropolit trebinjski Visarion I.

Nakon toga, istorija manastira beleži podatak da je sedište Humsko – Hercegovačke, a zatim Trebinjske mitropolije bilo smešteno upravo u ovoj Svetinji narednih 200 godina.

Kada je područje Dubrovnika zadesio jak zemljotres, 1667. godine i manastir Tvrdoš je znatno oštećen, a nedugo zatim ga je obnovio tadašnji mitropolit hercegovački, Sveti Vasilije Tvrdoški i Ostroški Čudotvorac.

Manastir Tvrdoš je ubrzo nakon toga gotovo u potpunosti porušen i to od strane Mlečana, pa je manastir gotovo 3 naredna veka bio potpuno pust i to sve dok Nikola Runjevac, Trebinjac koji je radio u Americi nije dao novac za obnovu Svetinje. Zbilo se to 1928. godine.
No, tek od polovine prošloga veka, tačnije od 1955. godine manastir Tvrdoš, Trebinje doživljava pravi preporod.

Iz manastira Duži je u Tvrdoš, oktobra 1992. godine prenešena ruka za sada nepoznatog Svetitelja. Postoje pretpostavke da je u pitanju ruka Svete kraljice Jelene Anžujske, majke srpskih kraljeva Milutina i Dragutina. Takođe, tom prilikom je u manastir Tvrdoš prenet i deo Svetih moštiju Joasafa Meteorskog, poslednjeg izdanka dinastije Nemanjića. Joasaf Meteorski je bio bratanac srpskog cara Dušana Silnog, odnosno sin njegovog brata Siniše Nemanjića.

manastir tvrdos 1

Danas se monasi manastira trude da i dalje obnavljaju ovu Svetinju, a vinarija manastira Tvrdoš i vina koja se u njoj proizvode su čuvena nadaleko. Pored ostalog, tvrdoški monasi na čijem čelu je iguman Otac Savo se bave i proizvodnjom prvoklasnog domaćeg meda, kao i izradom ikona.

Arhitektura manastira Tvrdoš, Trebinje

Arhitektura manastira Tvrdoš je izuzetno zanimljiva, uzevši u obzir da je prilikom poslednje velike obnove manastir dobio gotovo istovetan izgled kakav je imao u doba kada ga je podigao srpski kralj Milutin.

Raspored stubova u manastiru je vrlo specifičan, pa čini da kupola manastira poprima elipsast oblik, po čemu arhitektura manastira umnogome podseća na arhitekturu zadužbine majke kralja Milutina, Jelene Anžujske, manastir Gradac, koji se nalazi u Srbiji.

Ikone i freske

Freske u manastiru Tvrdoš potiču sa početka 16. veka, a istorija manastira beleži podatak da su freske načinili tada poznat slikar iz Dubrovnika Vicko Lovrov i monah iz Trebinja po imenu Marko Stefanov.

Nije poznato ko je oslikao ikone na ikonostasu, ali je poznato da današnje carske dveri u manastiru Savina, koji se nalazi na teritoriji obližnje Crne Gore krase ikone koje su prenete upravo iz manastira Tvrdoš.

Zanimljivosti

U zanimljivosti vezane za manastir Tvrdoš, Trebinje svakako spada i podatak da se u u njemu podvizivao jedan od Svetitelja Srpske Pravoslavne Crlve, Sveti Vasilije Tvrdoški i Ostroški Čudotvorac. A u neposrednoj blizini samog manastira se nalazi kuća u kojoj je rođen ovaj Svetitelj. U dvorištu rodne kuće Svetog Vasilija Ostroškog se nalazi i kapela i česma, a svake godine na praznik Svetog Vasilija Ostroškog 12. maja se na ovom mestu okuplja na hiljade vernika.

Vino i vinarija su ono po čemu je takođe manastir Tvrdoš nadaleko čuven. A među posebne zanimljivosti spada i stakleni pod u glavnoj manastirskoj crkvi. Tačnije, jedan deo poda crkve je prekriven staklom, tako da posetioci mogu videti ostatke nekadašnje crkvice na čijim temeljima je podignuta ova Svetinja, a za koju se veruje da datira iz 4. veka.

tvrdos vino

Kontakt

Zvanična adresa na kojoj se nalazi manastir Tvrdoš glasi : Manastir Tvrdoš, ulica Tvrdoš bb, 89 101 Trebinje, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina.

Ukoliko želite da stupite u kontakt sa monasima manastira Tvrdoš, to možete učiniti na broj telefona + 387 59 246 810. Broj telefona faksa u manastiru Tvrdoš je +387 59 246 811.

Sa monasima ove Svetinje možete stupiti u kontakt i putem elektronske pošte, a njihova e – mail adresa glasi tpodrum@teol.net

Lokacija i Google mapa

Kada se kaže da je neka lokacija bajkovita, ne može se ne pomisliti na manastir Tvrdoš, koji leži naizgled skriven u hercegovačkom kršu, u neposrednoj blizini reke Trebišnjice. A kada doćete nadomak ove Svetinje pomislite da ste stigli u Raj na Zemlji.

Do manastira Tvrdoš vode jasni putokazi iz pravca Trebinja, tako da je gotovo sigurno da vam mapa puta neće biti potrebna. Ova Svetinja je smeštena na putu koji iz pravca Trebinja vodi za selo Ljubinje, odnosno na putu koji vodi do Mostara, a od samog Trebinja manastir je udaljen tek nešto manje od 5 kilometara.