Manastir Visoki Dečani

Istorija manastira Dečani kod Peći

Istorija srpskog manastira Dečani, kod Peći nas vraća u prvu polovinu 14. veka. Zadužbina Svetog kralja Stefana Dečanskog je sagrađena u periodu između 1327. i 1335. godine, kod Peći, na Kosovu, u plodnoj dolini reke Bistrice, podno Prokletija.
Glavna manastirska crkva je posvećena Hristu Pantokratoru, odnosno Vaznesenju Gospoda našeg Isusa Hrista. Posebno je zanimljivo što je manastir započeo kao svoju zadužbinu sin srpskog kralja Milutina, Stefan Dečanski, a završio ju je njegov sin srpski car Stefan Dušan, nakon očeve smrti.

Takođe, istorija manastira beleži podatak da je glavna crkva manastira Dečani, kod Peći, Kosovo građena po uzoru na studeničku Bogorodičinu crkvu.

Manastir Visoki Decani

Zanimljivo je poreklo naziva manastira. Koliko je poznato, zadužbina srpskog kralja je nastala u neposrednoj blizini ” srpskog sela zvanog Detčani ” i nazvao ga Dečani. No, odakle ovaj naziv u ovim predelima nekadašnje Srbije? Naime, u čitavom tom predelu Kosova, kod Peći su se nalazile monaške kelije, a narod je često govorio da tu žive ” dobri dedovi ili starci “, koji su se u ovim monaškim kelijama i podvizivali. Pa, kako se pretpostavlja otud i naziv čitavog sela, a istorija manastira beleži i podatak da je Svetom srpskom kralju Stefanu Dečanskom upravo Sveti Sava ” pokazao ” mesto na kome treba da podigne svoju zadužbinu.Poznato je da je Sveti Sava želeo na ovom mestu želeo da podigne svoju zadužbinu, ali nije uspeo u tome.

Prvenstveno je glavna crkva manastira Dečani, kod Peći, Kosovo podignuta kao grobna crkva. Istorija manastira beleži podatak da je radove nadgledao niko drugi do arhiepiskop Danilo Drugi, a da su majstori bili sa Primorja. Radnike je vodio opat crkve Svete Marije na Gurdiću u Kotoru, fra Vito Trifunov Čuča.

decani kod peci

Od 2004. godine manastir Dečani, kod Peći, Kosovo se nalazi na Listi svetske kulturne baštine UNESKO – a, a samo dve godine kasnije je takođe UNESKO dodao još da je manastir Dečani, kod Peći u opasnosti, uzevši u obzir celokupnu situaciju na Kosovu.

Arhitektura

Kada je u pitanju arhitektura manastira Dečani, kod Peći možda je najbolje navesti iskaz putopisca koji je imao priliku da vidi ovaj manastir tokom 15. veka. Istorija manastira beleži ovaj zapis, kao čini se najlepši zapis o ovoj Svetinji, a on kaže : “Svaku misao prevazilazi lepotom, mramorjem i veličinom i različitim likovima, za šta nije dovoljna godina da se ispriča, a izgled crkve vid i oči koje gledaju umara, od silne svetlosti mramora kao neka zvezda Danica koja iznutra sja “. Iako je do danas nepoznato ime ovog srednjevekovnog putopisca, sasvim je jasna njegova opčinjenost ovom Svetinjom.

Od svih prvobitnih građevina koje su postojale u okviru ovog velelepnog manastirskog kompleksa jedino je očuvana ulazna kula i to delimično, te trpezarija u zapadnom delu. Sve ostale građevine koje danas možemo videti su doziđivane vremenom.

Arhitektura glavne crkve manastira Dečani, kod Peći pripada Raškoj školi srpske arhitekture, a osnova ove crkve spolja gledano deluje kao trobrodna. Sve to pokazuje koliko je arhitektura ove Svetinje savršena, uzevši u obzir da predstavlja idealan spoj višebrodne bazilike i jednobrodne, jednokupolne crkve zidane u Raškom stilu.

Razlog zbog čega manastir Dečani, kod Peći, Kosovo nosi epitet ” Visoki “ je sasvim jasan kada se uzme u obzir podatak da je crkva u jednom delu visoka 28 metara. Osnovni brod je podeljen na pet delova, a iznad njega se nalazi kupola koja je oslonjena na četiri stuba, nosača. Na zapadnoj strani glavne manastirske crkve posvećene Hristu Pantokratoru, odnosno Hristu Spasu Svedržitelju se nekada nalazila krstionica, a u sklopu crkve se nalaze i dva paraklisa. Paraklis koji se nalazi na južnoj strani je posvećen Svetom Nikoli, a onaj koji se nalazi na severnoj Svetom Dimitriju.
Glavna crkva manastira Dečani, kod Peći predstavlja remek delo skulpture, koja je savršen spoj romaničkih i gotičkih elemenata, mada se mora priznati da su romanički elementi uočljiviji.

Ono što posebno privlači pažnju, kada je arhitektura ove pravoslavne Svetinje u pitanju, pored njene neobično ukrašene fasade svakako je pod u unutrašnjosti glavne crkve. Naime, neimari su pod načinili od klesanih ploča u obliku vrlo pravilnih pravougaonika, ali od dve vrste kamena i to istih onih od kojih je urađena i fasada glavne manastirske crkve.

Ikone i freske

Freske i ikone koje krase manastir Dečane, kod Peći, Kosovo se smatraju maestralnim delom srpskog slikarstva. Uz to što se slobodno može reći da predstavlja najviši domet srpskog srednjevekovnog slikarstva, dečansko slikarstvo je i ” najveća očuvana galerija srpskog srednjevekovnog slikarstva “. U glavnoj manastirskoj crkvi manastira Dečani, kod Peći, Kosovo i danas se može videti preko hiljadu kompozicija, na kojima je prikazano preko hiljadu različitih likova.

decani freske

Živopis ovog manastira danas daje odgovore na pitanja o životu i verovanjima ljudi toga doba. Istorija manastira beleži da su freske i ikone, jednim imenom dečansko slikarstvo nastali tokom dugog niza godina i to u periodu od 1335. do 1350. godine.
Ikone i freske manastira Dečani kod Peći spadaju u najbolje očuvane ikone i freske čitave Srbije.

Po mišljenju mnogih stručnjaka među najvrednije ikone ovog manastira spadaju ikone koje prikazuju Presvetu Bogomajku i Svetog Jovana.

Zanimljivosti o manastiru Dečani

Uz brojne zanimljivosti koje su vezane za manastir Dečani, kod Peći, Kosovo svakako su najčešće pominjani : vanzemaljci. Pitaćete se sigurno kakve veze imaju vanzemaljci i manastir Srpske pravoslavne crkve. Odgovor glasi : apsolutno nikakve, kako pouzdano tvrdi gospođa Svetlana Pejić, inače istoričar umetnosti pri Republičkom zavodu za zaštitu spomenika kulture.

O čemu je ovde zapravo reč? Jednostavno, u ovom srpskom srednjevekovnom manastiru su zografi, između ostalog prikazivali i Sunce i Mesec, želeći da personifikovano prikažu kako su svi osetili tugu kada je raspet Gospod naš Isus Hristos. Kako su to prikazali, na pomalo neuobičajen način, to je privuklo mnoge pristalice ” teorija zavere “. Ovom prilikom nećemo ulaziti u to od koga je ova priča potekla, tek i monasi bratsva manastira Visoki Dečani i naši vodeći stručnjaci su saglasni da freska Rapeće Hristovo nije ni malo neobična.

Freska Raspeca Hristovog

Freska Raspeca Hristovog

Vanzemaljci su samo omogućili da se za Dečane čuje i van granica Srbije. No, ono po čemu je manastir Dečani, kod Peći, Kosovo zaista čuven sigurno su, između ostalog i mošti koje se i dan danas u njemu čuvaju. Uz netruležno i celo telo Svetog kralja Stefana Dečanskog, čija je ovo zadužbina, u ovoj srpskoj Svetinji se čuva još i : netruležna ruka Svetog Nikite Gotskog, koja datira iz 4. veka, kao i vilica koja je pripadala Svetom Grigoriju Niskom, koji je bio brat Svetog Vasilija Velikog, koja akođe ipotiče iz 4. veka.

Od brojnih relikvija koje se nalaze u ovom manastiru svakako treba pomenuti bogato ukrašen bronzani svećnjak koji je dar srpske carice Milice, te kameni presto srpskog cara Dušana, a sa obe strane carskih dveri se nalaze dve ogromne sveće voštanice, koje je takođe manastiru darovala carica Milica.

No, ne treba zaboraviti vrlo važan podatak da se riznica ove Svetinje smatra najbogatijom posle riznice srpske svetinje na Svetoj Gori, manastira Hilandara. U riznici ovog manastira se danas pored svetih mošti i brojnih relikvija nalazi i oko 60 ikona koje potiču iz perioda između 14. i 17. veka, ali i brojne knjige i spisi nemerljive vrednosti, kako u kulturnom, tako i u istorijskom i umetničkom smislu.

Kontakt

Adresa na kojoj se nalazi manastir Dečani glasi : Dečani bb, 38 322 Dečani, Srbija.

Ukoliko su vam potrebne informacije ili obaveštenja, te želite da stupite u kontakt sa bratstvom ovog manastira to možete učiniti na broj telefona +386 49 77 62 54 ili putem elektronske adrese v.decani@gmail.com, kako je navedeno na zvaničnoj stranici manastira Dečani na jednoj od društvenih mreža.

Gde se nalazi manastir Dečani

Lokacija na kojoj se nalazi manastir Dečani bi sigurno spadala u savršena mesta na srpskom tlu, da danas ovaj manstir nije gotovo potpuno izolovan. Sam manastir je smešten kod Peći, okružen gustim šumama kestena i bora, ali i visokim Prokletijama, u plodnoj dolini reke Bistrice na Kosovu.

Lokacija manastira i Google mapa

Kada krenete put ove Srpske svetinje mapa će vam sigurno biti potrebna. No, čak i ako mapa bude uz vas ne mora da znači da ćete se baš lako snaći. Uzevši u obzir da je Kosovo na kome se i ovaj srpski pravoslavni manastir nalazi, pod zaštitom međunarodnih snaga, do manastira se može stići jedino uz njihovu pratnju.
Zato je neophodno raspitati se, a najbolje u Peći kako je moguće bezbedno stiči do manastira Dečani. Prema poslednjim informacijama manastir Dečani, kod Peći, Kosovo čuvaju italijanske snage KFOR – a.